Tiền của mình đi đâu? Thử ghi chép chi tiêu trong 30 ngày
Đọc khoảng 7 phút
"Lương mới về tuần trước, sao giờ đã gần hết rồi?" Nếu bạn từng tự hỏi câu này, bạn không đơn độc. Phần lớn chúng ta đều ước chừng mình tiêu bao nhiêu, nhưng con số thật thường khác xa. Muốn quản lý tiền, việc đầu tiên không phải là cắt giảm, mà là thống kê rõ ràng.
- Bước đầu tiên là ghi lại mọi khoản chi trong 30 ngày.
- Bạn có thể chọn công cụ tiện nhất với mình: sổ tay, ghi chú điện thoại, bảng tính Excel hay ứng dụng đều được.
- Việc chia chi tiêu thành 6–8 nhóm sẽ giúp bạn dễ nhìn hơn.
- Cuối tháng, bạn có thể tự hỏi mình 3 câu: khoản nào lớn nhất, khoản nào phát sinh, khoản nào không đáng?
Vì sao phải ghi chép?
Trí nhớ của chúng ta rất giỏi quên những khoản nhỏ: ly trà sữa chiều thứ Ba, phí giao hàng, chiếc ốp điện thoại "tiện tay" bỏ vào giỏ. Từng khoản chẳng đáng là bao, nhưng cộng lại có thể chiếm một phần không nhỏ của tháng lương.
Ghi chép giúp bạn thay cảm giác "hình như mình tiêu nhiều" bằng con số cụ thể. Và mọi kế hoạch sau này, từ chia ngân sách, lập quỹ dự phòng đến tiết kiệm mua nhà, đều cần đến con số này.
Chọn công cụ: bạn thấy cái nào tiện nhất thì dùng cái đó
| Công cụ | Ưu điểm | Phù hợp với |
|---|---|---|
| Sổ tay nhỏ | Không cần công nghệ, viết tay giúp nhớ lâu hơn | Người thích cảm giác cầm bút, chi tiêu nhiều bằng tiền mặt |
| Ghi chú điện thoại | Luôn mang theo, ghi nhanh trong 5 giây | Người bận rộn, mới bắt đầu |
| Bảng tính (Excel, Google Sheets) | Tự cộng tổng, dễ chia nhóm, xem lại theo tháng | Người thích nhìn số liệu rõ ràng |
| Ứng dụng quản lý chi tiêu | Có sẵn nhóm chi tiêu và biểu đồ | Người thích mọi thứ tự động |
Bạn không cần mất cả tuần để tìm một công cụ "hoàn hảo". Công cụ tốt nhất là công cụ bạn dùng được đủ 30 ngày.
Chia chi tiêu thành nhóm
Nếu chỉ ghi một danh sách dài, cuối tháng bạn sẽ khó thấy được điều gì. Gắn mỗi khoản vào một nhóm sẽ giúp bạn nhìn rõ hơn nhiều. Bạn có thể bắt đầu với gợi ý sau và điều chỉnh cho hợp với gia đình mình:
| Nhóm | Ví dụ |
|---|---|
| Nhà ở | Tiền thuê nhà hoặc trả góp nhà, phí quản lý |
| Hóa đơn | Điện, nước, internet, điện thoại |
| Ăn uống | Đi chợ/siêu thị, ăn ngoài, đặt đồ ăn |
| Đi lại | Xăng xe, gửi xe, xe công nghệ, sửa xe |
| Con cái và gia đình | Học phí, bỉm sữa, biếu bố mẹ |
| Mua sắm | Quần áo, đồ dùng, mua hàng online |
| Đời sống tinh thần | Du lịch, gặp gỡ bạn bè |
| Các mối quan hệ | Đám cưới, sinh nhật, thăm người ốm |
| Khác | Những khoản không biết xếp vào nhóm nào |
Vài mẹo nhỏ để ghi chép đều đặn
- Ghi ngay, hoặc dành 5 phút trước khi ngủ. Nếu để dồn đến cuối tuần, chúng ta rất dễ quên mất một nửa.
- Tận dụng lịch sử giao dịch ngân hàng. Bây giờ phần lớn chúng ta chuyển khoản và quét mã QR, nên chỉ cần mở ứng dụng ngân hàng xem lại là bạn đã có gần hết các khoản chi trong ngày. Bạn chỉ cần ghi thêm các khoản trả bằng tiền mặt.
- Bạn không cần chính xác từng đồng. Làm tròn đến hàng nghìn là đủ.
- Lỡ quên một hai ngày cũng không sao, bạn cứ ghi tiếp. Một cuốn sổ ghi được 28/30 ngày vẫn rất đáng quý.
Cuối tháng: ngồi lại với cuốn sổ
Sau 30 ngày, bạn thử cộng tổng từng nhóm và tự hỏi mình 3 câu:
- Nhóm nào tốn nhiều tiền nhất? Có đúng như mình nghĩ không?
- Khoản nào phát sinh? Đó thường là những khoản nhỏ lặp lại mỗi ngày, hoặc những khoản ngoài dự tính.
- Khoản nào chi xong mình thấy không đáng? Đây là chỗ dễ điều chỉnh nhất ở tháng sau.
Bước tiếp theo
Khi đã biết tiền của mình đi đâu, bạn có thể bắt đầu chia tiền có chủ đích. Bài tiếp theo, Tỷ lệ chi tiêu hợp lý? Không có công thức chung cho tất cả, sẽ giúp bạn tìm tỷ lệ phù hợp với hoàn cảnh gia đình mình, dựa trên con số thật bạn vừa ghi được.