Lập kế hoạch trả nợ: nhẹ gánh từng tháng, về đích sớm hơn
Đọc khoảng 7 phút
Có kế hoạch trả nợ nghĩa là gia đình biết mỗi tháng phải trả gì, trả vào ngày nào, và khi có khoản dư thì sẽ làm gì. Ký xong hợp đồng vay không phải là điểm kết thúc, mà là lúc một hành trình dài bắt đầu. Bài này chia sẻ bốn việc nhỏ, áp dụng cho khoản vay mua nhà để ở.
- Gia đình nên viết các thông tin chính của khoản vay mua nhà vào một bảng nhỏ để nhìn được toàn cảnh.
- Việc trả nợ đúng hạn quan trọng hơn mọi mẹo, vì trễ hạn vừa bị phạt vừa ảnh hưởng đến lịch sử tín dụng.
- Trả thêm vào tiền gốc khi có khoản dư giúp giảm tiền lãi và rút ngắn thời gian vay, nhưng nên có quỹ dự phòng trước và hỏi rõ phí trả nợ trước hạn.
- Mỗi năm một lần, cả nhà ngồi rà lại khoản vay, lãi suất và sổ chi tiêu.
Bước 1: Viết ra khoản vay của nhà mình
Bạn có thể lập một bảng nhỏ, mỗi thông tin một dòng, để dễ thấy toàn cảnh khoản vay thay vì để các con số rải rác trong hợp đồng và trong đầu. Ví dụ minh họa cho một gia đình vay 1,2 tỷ trong 15 năm và đã trả được 1 năm:
| Thông tin cần ghi | Ví dụ minh họa |
|---|---|
| Số tiền vay ban đầu | 1.200 triệu |
| Dư nợ còn lại | 1.120 triệu |
| Lãi suất hiện tại | 9%/năm |
| Ngày hết thời gian ưu đãi | ghi rõ tháng và năm trong hợp đồng |
| Tiền trả tháng này | khoảng 15,1 triệu (gồm 6,7 triệu gốc và 8,4 triệu lãi) |
| Ngày trả nợ | ngày 5 hằng tháng |
| Thời gian còn lại | 14 năm |
Chỉ cần ghi như vậy, gia đình đã thấy mỗi tháng mình cần chuyển đi bao nhiêu, vào ngày nào, và lúc nào lãi suất có thể đổi. Bạn cũng có thể ghi thêm các khoản phí đi kèm khoản vay, ví dụ phí bảo hiểm khoản vay nếu có. Bảng này nên được cập nhật khi lãi suất thay đổi hoặc sau mỗi lần trả thêm vào gốc.
Bước 2: Trả đúng hạn, bằng cách làm cho việc này thật dễ
Trả nợ đúng hạn là việc đáng ưu tiên hơn mọi cách tối ưu khác. Trễ hạn không chỉ bị tính lãi phạt mà còn ghi vào lịch sử tín dụng, khiến những lần vay sau gặp khó khăn hơn. Vì vậy, nhiều gia đình chọn cách để ngân hàng tự trích nợ từ một tài khoản riêng, rồi mỗi tháng chỉ cần bảo đảm tài khoản có đủ tiền.
Bước 3: Khi có tiền dư, cân nhắc trả thêm vào tiền gốc
Mỗi lần trả thêm vào tiền gốc, khoản nợ còn lại giảm đi, nên tiền lãi các tháng sau cũng giảm theo. Để dễ hình dung, mình lấy ví dụ minh họa: vay 1,2 tỷ trong 15 năm, lãi tạm 9%/năm, trả gốc đều. Giả sử vào cuối mỗi năm trong 5 năm đầu, gia đình dùng tiền thưởng trả thêm vào gốc:
| Cách trả | Thời gian vay | Tổng tiền lãi | Lãi nhẹ đi |
|---|---|---|---|
| Không trả thêm | 15 năm | khoảng 815 triệu | — |
| Trả thêm 30 triệu mỗi năm (5 năm đầu) | khoảng 13,2 năm | khoảng 665 triệu | khoảng 150 triệu |
| Trả thêm 60 triệu mỗi năm (5 năm đầu) | khoảng 11,3 năm | khoảng 540 triệu | khoảng 275 triệu |
Một khoản tiền thưởng nhỏ nhưng đều đặn có sức nặng theo năm tháng, còn mỗi gia đình có thể trả thêm nhiều hay ít, hoặc chưa trả thêm lúc này. Trước khi trả thêm, bạn có thể cân nhắc ba điều:
- Quỹ dự phòng trước. Nếu nhà mình chưa có khoản dự phòng đủ vững (xem bài Quỹ dự phòng), việc giữ tiền mặt có thể quan trọng hơn trả nợ sớm, vì khi cần tiền gấp, tiền đã trả vào gốc không rút lại được.
- Hỏi rõ phí trả nợ trước hạn. Mức phí do ngân hàng và khách hàng thỏa thuận trong hợp đồng, nên mỗi nơi một khác (xem bài Đọc hợp đồng vay).
- Hỏi cách ngân hàng tính lại. Sau khi trả thêm, ngân hàng có thể rút ngắn thời gian vay hoặc giảm tiền trả hằng tháng, tùy cách hai bên thỏa thuận.
Bước 4: Mỗi năm rà lại một lần
Mỗi năm, vào một ngày cố định (ví dụ dịp đầu năm), gia đình có thể ngồi lại khoảng nửa giờ để xem:
- Lãi suất khoản vay có thay đổi không, và khoản trả mỗi tháng có còn hợp với sổ chi tiêu không.
- Thu nhập của nhà mình đã khác so với năm trước chưa, để điều chỉnh việc trả thêm.
- Ngân hàng khác có lãi suất thấp hơn đáng kể không. Nếu có, gia đình có thể tính đến chuyện chuyển khoản vay, nhưng nhớ cộng cả phí và thủ tục phát sinh.
Bài viết này là chia sẻ kinh nghiệm, không phải tư vấn tài chính chuyên nghiệp. Mọi con số trong bài đều là ví dụ minh họa (giả sử lãi suất giữ nguyên trong suốt thời gian vay). Bạn có thể thử với số liệu thật của nhà mình bằng công cụ tính lãi vay.
Trả nợ là một hành trình dài, nhưng từng bước nhỏ và đều đặn sẽ đưa chúng ta về đích. Hôm nay bạn chỉ cần lập xong bảng ở bước 1, và như vậy đã là một khởi đầu rất tốt rồi.