Quỹ dự phòng: bao nhiêu là đủ và nên để ở đâu?
Đọc khoảng 7 phút
Xe đột nhiên hỏng. Con ốm phải nằm viện vài ngày. Công ty cắt giảm nhân sự. Chúng ta không hề mong những chuyện như vậy xảy ra, nhưng gần như ai cũng sẽ gặp ít nhất một lần. Lúc đó, có sẵn một khoản tiền dự phòng sẽ giúp bạn chủ động xoay xở tốt hơn và không phải vay nợ.
- Quỹ dự phòng nên bằng 3–12 tháng chi phí thiết yếu.
- Thu nhập càng bấp bênh, gia đình càng đông người phụ thuộc thì quỹ càng cần dày.
- Bạn nên để quỹ ở nơi an toàn và rút ra được nhanh, ví dụ: tiết kiệm kỳ hạn ngắn, chia thành nhiều sổ.
- Bạn chỉ nên dùng quỹ khi gặp chuyện vừa bất ngờ, vừa cần thiết, vừa gấp. Dùng xong, bạn cần bù lại quỹ sớm nhất có thể.
Quỹ dự phòng là gì, và không phải là gì
Quỹ dự phòng là khoản tiền dành riêng cho những chuyện bất ngờ. Nó không phải tiền đầu tư để sinh lời, cũng không phải quỹ du lịch hay quỹ mua sắm cuối năm. Nhiệm vụ duy nhất của nó là có mặt khi bạn cần.
Vì vậy, quỹ dự phòng thường được xây trước tiên, trước cả khi tích vàng hay tiết kiệm mua nhà.
Bao nhiêu là đủ?
Mức thường được khuyên là từ 3 đến 12 tháng chi phí thiết yếu. Bạn lưu ý là quỹ được tính theo chi phí chứ không phải theo lương, vì khi có chuyện, bạn chỉ cần duy trì những khoản thật sự cần thiết.
| Hoàn cảnh | Mức dự phòng cần có |
|---|---|
| Người độc thân, lương ổn định, chưa có người phụ thuộc | 3 tháng |
| Vợ chồng cùng đi làm, có con nhỏ | 3–6 tháng |
| Gia đình chỉ có một nguồn thu nhập | 6–12 tháng |
| Người làm tự do, kinh doanh, thu nhập lên xuống | 6–12 tháng |
Cách tính cho gia đình
Quỹ dự phòng = Chi phí thiết yếu mỗi tháng × Số tháng.
Ví dụ: chi phí thiết yếu (nhà ở, ăn uống, điện nước, đi lại, học phí của con) tổng là 20 triệu/tháng, gia đình chọn mức 6 tháng → quỹ dự phòng cần khoảng 120 triệu.
Nếu bạn chưa biết chi phí thiết yếu của gia đình mình là bao nhiêu, hãy bắt đầu từ việc ghi chép chi tiêu trong 30 ngày.
Nên để tiền ở đâu?
Quỹ dự phòng cần đáp ứng ba tiêu chí: an toàn, rút ra nhanh, và không bị mất giá trị đột ngột.
| Nơi để | Nhận xét |
|---|---|
| Tiết kiệm online kỳ hạn ngắn, chia nhiều sổ | Phù hợp. Tiền vẫn có lãi. Khi cần, bạn rút một sổ, các sổ còn lại vẫn giữ lãi. |
| Một ít tiền mặt ở nhà | Nên có. Bạn nên giữ một khoản nhỏ cho tình huống thật gấp. |
| Tài khoản thanh toán hằng ngày | Không nên để toàn bộ quỹ ở đây, vì tiền dễ bị tiêu lẫn vào chi tiêu hằng ngày. |
| Vàng | Chưa phù hợp: giá vàng lên xuống, mua bán có chênh lệch, lúc cần bán có thể giá đang thấp. |
| Chứng khoán, cho người khác vay | Không phù hợp: bạn có thể bị lỗ hoặc không lấy lại được tiền đúng lúc cần. |
Xây quỹ từ từ, không cần một lần
Con số hàng chục, hàng trăm triệu nghe có vẻ xa vời, nhưng bạn hoàn toàn có thể đi từng bước nhỏ với các cột mốc sau:
- Cột mốc 1: quỹ đủ 1 tháng chi phí. Lúc này, bạn đã không phải vay mượn khi gặp chuyện nhỏ.
- Cột mốc 2: quỹ đủ 3 tháng chi phí. Lúc này, bạn đã an toàn hơn phần lớn mọi người.
- Cột mốc 3: quỹ đủ mức mục tiêu của gia đình bạn.
Mỗi lần chạm một cột mốc, bạn hãy cho phép mình vui một chút. Đó là thành quả thật sự của bạn.
Khi nào thì được dùng quỹ?
Trước khi rút quỹ dự phòng, hãy tự hỏi mình 3 câu hỏi này:
- Chuyện này có bất ngờ không? (ví dụ: bị hỏng laptop là bất ngờ, nhưng học phí đầu năm của con thì không bất ngờ).
- Chuyện này có thật sự cần thiết không? (ví dụ: laptop bị hỏng và công việc của bạn phải dùng hoàn toàn bằng laptop cá nhân, nên việc mua laptop là cần thiết).
- Chuyện này có gấp không, hay có thể chờ đến tháng sau? (ví dụ: laptop bị chậm vẫn có thể dùng tạm thêm một thời gian, vì vậy chưa gọi là gấp).
Nếu cả ba câu trả lời đều là "có", bạn hãy dùng quỹ mà không cần áy náy, vì đó chính là lý do quỹ tồn tại. Sau đó, bạn nên ưu tiên bù lại quỹ trong vài tháng tiếp theo.
Xây quỹ dự phòng có thể mất vài tháng, thậm chí vài năm. Nhưng mỗi đồng bạn bỏ vào quỹ hôm nay là thêm một phần bình yên cho cả gia đình khi chẳng may có chuyện.